Maciej Chojnicki student psychologii sportu przedstawi wam szereg artykułów dotyczących właśnie psychologii w tenisie stołowym.
Czym właściwie jest trening mentalny i dlaczego jego stosowanie uważam za ważne w sportowym rozwoju zawodników? To stosowanie wypracowanych wraz z psychologiem sportu lub trenerem technik, które z założenia mają za zadanie korzystnie wpływać na jakość występów zawodnika podczas zawodów. Jednak taki trening nie ogranicza się jedynie do sytuacji zawodów. Pozwala również m.in. utrzymać wysoki poziom motywacji do treningu oraz może wpływać na jakość relacji zawodnika lub grupy z trenerem . Pamiętajmy jednak, że jest to proces długotrwały, wymagający systematycznej pracy. Nic nie zmienia się z dnia na dzień. Dlatego na efekty treningu mentalnego zazwyczaj będziemy musieli trochę poczekać, aby wyuczone (pożądane) wzorce zachowań mogły być przez zawodników wykorzystywane w trakcie stresującej i wymagającej sytuacji zawodów.
W tenisie stołowym, dyscyplinie bardzo dynamicznej, w której sytuacja podczas meczu zmienia się niezwykle szybko, a ruchy wykonywane przez zawodnika wymagają niemal chirurgicznej precyzji bardzo ważna jest umiejętność panowania nad swoimi emocjami a w konsekwencji nad swoim ciałem. Gdy pojawia się niepokój wzrasta napięcie mięśniowe. Może to prowadzić do pewnych zakłóceń koordynacji uderzeń lub wyboru nieodpowiedniego momentu uderzenia. Dodajmy do tego zdolność utrzymania koncentracji tylko na tym co dzieje się przy stole, a okazuje się, że bez odpowiedniego przygotowania psychicznego osiągnięcie założonych celów staje się bardzo trudne.
Podczas jednego z ostatnich turniejów miałem okazję obserwować decydujący o złotym medalu mecz. Zawodników przystępujących do gry dzieliło kilkadziesiąt miejsc w rankingu PZTS i wytypowanie zdecydowanego faworyta wydawało się banalnie proste. Gra rozgrywana była jako jedna z ostatnich na sali co spowodowało spore zainteresowanie pozostałych trenerów i zawodników. Od samego początku wyżej rozstawiony zawodnik grał bardzo nerwowo, dużą uwagę przykładał do swoich nieudanych zagrań i w efekcie złoty medal powędrował do przeciwnika. Obserwując ten mecz widziałem, że umiejętności sportowe (techniczne, taktyczne) miały minimalny wpływ na wynik tego spotkania. Jestem przekonany, że to co zadecydowało o przegranej zrodziło się w głowie zawodnika już przed meczem („Co będzie jeśli przegram?”) i z każdym kolejnym nieudanym zagraniem strach przed porażką coraz bardziej paraliżował jego poczynania przy stole. W takiej sytuacji warto zrezygnować ze sportowej analizy meczu na rzecz rozmowy z zawodnikiem. Rozmowa taka może dotyczyć myśli pojawiających się przed i w trakcie meczu oraz emocji odczuwanych przez zawodnika.
Ta sytuacja pokazuje jak ważne jest odpowiednie przygotowanie psychiczne zawodnika. Widać, że jest ono równie istotne jak przygotowanie pozostałych umiejętności związanych z grą. Mimo to wciąż wciąż trening mentalny traktuje się, na szczęście nie wszędzie i nie zawsze, jako ewentualny dodatek do treningu technicznego. Co więcej, „praca nad sobą” przynosi efekty zarówno zawodowcom na najwyższym światowym poziomie, ale także może wpłynąć na rozwój zawodników grającym na niższych szczeblach rozgrywek. U wielu zawodników nie mogących przebić się do czołówki słabe przygotowanie mentalne jest głównym czynnikiem osiągania niższych rezultatów od tych, na które wskazywać mógłby ich poziom reprezentowany w trakcie treningów. Z moich obserwacji wynika, że istnieje ogromna potrzeba pracy psychologa sportu z dziećmi i młodzieżą. To właśnie w turniejach młodszych kategorii wiekowych najbardziej widoczny jest wpływ emocji związanych z zawodami i wiążącego się z nimi stresu na wynik sportowy.
Jestem bardzo ciekawy Waszego zdania na temat szeroko pojętej psychologii sportu? Może ktoś z Was współpracuje lub współpracował z psychologiem sportu i może podzielić się ciekawymi przemyśleniami z takiej współpracy? Gorąco zachęcam do dyskusji i propozycji tematów kolejnych artykułów. Już niedługo kolejny tekst przedstawiający wpływ myśli na motywację i sposób działania.
Autor Maciej Chojnicki:
Jestem studentem IV roku psychologii sportu w Warszawie. Od trzech lat prowadzę treningi tenisa stołowego z dziećmi i młodzieżą w klubie UKS Return Piaseczno, a jako zawodnik mam za sobą występy w juniorskiej reprezentacji Polski. Tekst, który właśnie czytacie, jest początkiem cyklu artykułów związanych z psychologią sportu. Chciałbym poruszyć kwestie dotyczące radzenia sobie ze stresem w sytuacji startowej, prawidłowego formułowania celów sportowych oraz budowania pewności siebie. Nie zabraknie również aspektów dotyczących tworzenia właściwych relacji między zawodnikiem, trenerem i rodzicami oraz wielu innych tematów z dziedziny psychologii sportu.